سىرگېىي گىرىگىرويىۋىچ كىلياشتورنىي (روسىيە) تەرجىمان: ئىمىن تاجى تۈرگۈن 1896-يىلى روسىيە جۇغراپىيە ئىلمىي جەمئىيىتى ئاسىيا مۇزېيىغا روبروۋىسكىي ۋە كوزلوف ئېكىسپىدىتسىيە ئەترىتى1893-1895 ـ يىللىرى تۇرپاندىن تاپقان بىر تاغار قەدىمكى يازما پارچىلىرىنى تاپشۇردى[1].بۇ ۋەسىقىلەرنى ئىۋانىۋوسكى بىلەن ئوردېنبورگلار تۇيۇق ئەتراپىدىكى بۇددا تاشكېمىر ئىزلىرى ۋە قارا غوجا قەدىمىي شەھىرى خارابىلىرىنى قازغاندا بايقىغان. 1 ...

تاش خوتەن – 1933 - يىلدىكى ئىنقىلاب دەۋرىدە «ھۆكۈمەت» نامىنى ئېلىشقا لايىق بولغان بىردىنبىر رايون بولغان بولۇپ، «خوتەن ھۆكۈمىتى» گە قاراشلىق ئىدى. ما جۇڭيىڭ خوجانىياز ھاجىنى يىراقلارغا قوغلىۋەتكەندىن كېيىن ئۈرۈمچىگە ھۇجۇم قىلدى. ئۈرۈمچىنىڭ سىرتىدىكى مەھەللىلەرگە ھۇجۇم قىلاي دېگەندە 1933-يىلى 18-سېنتەبىردە رۇسلارنىڭ تارباغاتاي ئارقىلىق ئەۋەتكەن 12 مىڭ مانچۇرىيە ئەسكىرى ۋە نۇرغۇن رۇس ئايروپىلانلىرى كېلىپ، ما ...

قاسىم خوجا 1918-يىلى ماي ئېيىدا، يېڭى تىكلىنىۋاتقان سوۋېت ھاكىمىيىتىنىڭ ئالمۇتىنى ئىگىلىگەن قىزىل گۋاردىيە قىسىملىرى تەرىپىدىن قازاقىستاننىڭ يەتتىسۇ تەۋەسىدىكى ئۇيغۇرلارنى قارا-قويۇق قىرغىن قىلىش قانلىق ۋەقەسى يۈز بەرگەن. بۇ پاجىئە تارىختا قازاقچە «ئاتۇ» پاجىئەسى دەپ ئاتالغان. ناھايىتى قىسقا ۋاقىت ئىچىدە يەتتىسۇ ئۇيغۇرلىرىدىن 20مىڭچە ئادەم قىرغىن قىلىنىپ، مال-مۈلكى تالان- تاراج قىلىنغان. ئايرىم يامان ئادەمل ...

مىللىتىمىزنىڭ يېقىنقى زامان تارىخىنى ئەسلىگىنىمىزدە، ئۈچ ۋىلايەت مىللي ئىنقىلابىنى تىلغا ئالماي تۇرالمايمىز ،مىللى ئارمىيەنى تېخىمۇ تىلغا ئالماي تۇرالمايمىز .ھازىرقى ئۇيغۇر دىيارىدا بار بولغان مىللى قىسىملار دەل ئۈچ ۋىلايەت مىللى ئارمىيسىىدىىن قىلىپقالغان قىسىملاردۇر.ئەينى ۋاقىتتىكى مىللى ئارمىيەنىڭ كىلىش مەنبەسى كۆپ،تەركبى قىسمى مۇرەككەپ ، شۇڭا تۆۋەندە بۇنىڭ ئىچىدىكى مۇھىمراقلىرىنى ۋە مىللى ئارمىيە توغرىسى ...

رەھمانقۇل ‹‹ئۈچ ۋىلايەت ئىنقىلابى›› ئىلى ۋىلايىتىنىڭ نىلقا ناھىيىسىدىن باشلانغان بولۇپ، ئاساسلىق ئۇرۇش مەيدانى ئىلى، تارباغاتاي، ئالتايدىن ئىبارەت ئۈچ ۋىلايەتتە بولغانلىقى ئۈچۈن ‹‹ئۈچ ۋىلايەت ئىنقىلابى›› دەپ ئاتالغان. مىللىي ئارمىيە يەنى ئات بىلەن تاغ – داۋانلاردىن ئېشىپ، شىمالىي ئۇيغۇر رايونىنىڭ يايلاقلىرىنى كېزىش بىلەن بىر ۋاقىتتا جەنۇبىي ئۇيغۇر رايونىنىڭ پامىر ئېگىزلىكى، زەرەپشان دەرياسىنىڭ ئىككى قىرغىقى ...