زۇلھايات ئۆتكۈر (1) تۈگمەن تۈگمەن يارغۇنچاقتىن تەرەققىي قىلىپ مەيدانغا كەلگەن مۇرەككەپ قۇرۇلمىدۇر. تۈگمەننىڭ قاچان، كىم تەرىپىدىن ئىختىرا قىلىنغانلىقى ھەققىدە ئىشەنچلىك ماتېرىيال يوق. ئەمما ‹‹تۈركىي تىللار دىۋانى›› نىڭ 1 – توم، 72 –، 184 –، 478 –، 505 –، 637 – بەتلىرى ۋە 3 – تومىنىڭ 364 – بېتىدە ‹‹ئۈگۈتچى››، ‹‹قوغۇش›› (نور)، ‹‹تەگىرمەن قوغوشى›› (تۈگمەن نورى)، ‹‹سىبەك›› (سۆۋەك)، ‹‹سۈكەن››، ‹‹چىغرى›› (تۈگمەن ...

زۇلھايات ئۆتكۈر ئۇيغۇر تىلىنىڭ ئىزاھلىق لۇغىتىدە چاچراتقۇ 1) يۈزگە چىقىدىغان يارا، 2) بىر خىل ئۆسۈملۈك دەپ ئىزاھلانغان.ئەمما خەلق ئارىسىدا چاچراتقۇ سېلىشتىن ئىبارەت بىر خىل ئەقىدە تۈسىنى ئالغان ئادەت بار. گۇننار ياررىڭ تۈزگەن «ئۇيغۇرچە –ئېنگىلىزچە لۇغەت» نىڭ كېيىنكى نەشرىدە چاچراتقۇ سېلىش ھەققىدە مۇنداق ئىزاھات بەرگەن: چاچراتقۇ سېلىش-بىر تۈرلۈك كېسەل داۋالاش ئۇسۇلى بولۇپ، ئادەتتە ئاياللار تەرىپىدىن ئورۇندىل ...

مىزاجى: يېمەك-ئىچمەك ۋە موھىت تەسىرىدە بۇ يۇرت خەلقى ئارىسىدا قۇرۇق سوغۇق مىزاجلىق كىشىلەر كۆپرەك. خىلىتى: قۇمۇل خەلقىنىڭ تەن ۋە روھى ئالاھىدىلىگىگە ئاساسەن ئۇلارنىڭ خىلىت تەرتىپىنى مۇنداق تىزىش مۇمكىن: سەۋدا، بەلغەم، سەپرا، قان. چىراي شەكلى: ئاقپىشماق، سەل-پەل بۇغداي ئۆڭلۈك ، ئوتتۇرا ئېگىز بوي، پېشانىسى تارراق، قوي كۆز، يۇقىرى قاپىقىنىڭقېتى چوڭ، بۇرنى ۋە ياڭاق سۆڭىكى كەڭرەك كېلىدۇ. مېڭىش-تۇرۇشى: سىلىق-سىپا ...

مىزاجى: قۇرۇق سوغۇق، قۇرۇق ئىسسىق، ھۆل سوغۇق، ھۆل ئىسسىق دېگەن تەرتىپ بويىچە تىزىش مۇمكىن. خىلىتى: خىلىت ئېتىبارىدىن تۇرپان كىشىلىرىنى سەۋدا، سەپرا، بەلغەم، قان دىگەن تەرتىپ بۇيىچە تىزىشقا بولىدۇ. چىراي شەكلى: سېرىق، ئاق پىشماق، بەستلىك كىلىدۇ، ساقال-بۇرۇتلىرى شالاڭ، بۇرۇن تۆشۈكى چوڭ بولىدۇ، ئومۇمەن كۆپىنچىسى ئەينى دەۋىردىكى تۇرپان ۋە قەدىمكى ئۇيغۇر خانلىقى ئۇيغۇرلىرىنىڭ چىراي-شەكلىگە ۋارىسلىق قىلغان. مېڭىش ...

مىزاجى: قۇرۇق سوغۇق، قۇرۇق ئىسسىق، ھۆل سوغۇق، ھۆل ئىسسىق دېگەن تەرتىپ بويىچە تىزىش مۇمكىن. خىلىتى: خىلىت ئېتىبارىدىن كورلا كىشىلىرىنى سەۋدا، سەپرا، بەلغەم، قان دىگەن تەرتىپ بۇيىچە تىزىشقا بولىدۇ. چىراي-شەكلى: سارغۇچ ئۆڭلۈك، بىشى يۇمىلاقراق، بويى ئوتتۇرا ھال، يۈزىنىڭ سۈڭىكى چوڭراق، بۇرنى قىلىنراق، يۈزى كەڭ، چاچلىرى تۈز ھەم قويۇق، كۆز قارىچۇقى قارا، قاپىقى تار ئەمما قىلىنراق، ساقال-بۇرۇتلىرى ئوتتۇرا ھال بولىد ...