زۇلھايات ئۆتكۈر ئۇيغۇر تىلىنىڭ ئىزاھلىق لۇغىتىدە چاچراتقۇ 1) يۈزگە چىقىدىغان يارا، 2) بىر خىل ئۆسۈملۈك دەپ ئىزاھلانغان.ئەمما خەلق ئارىسىدا چاچراتقۇ سېلىشتىن ئىبارەت بىر خىل ئەقىدە تۈسىنى ئالغان ئادەت بار. گۇننار ياررىڭ تۈزگەن «ئۇيغۇرچە –ئېنگىلىزچە لۇغەت» نىڭ كېيىنكى نەشرىدە چاچراتقۇ سېلىش ھەققىدە مۇنداق ئىزاھات بەرگەن: چاچراتقۇ سېلىش-بىر تۈرلۈك كېسەل داۋالاش ئۇسۇلى بولۇپ، ئادەتتە ئاياللار تەرىپىدىن ئورۇندىل ...

مىزاجى: يېمەك-ئىچمەك ۋە موھىت تەسىرىدە بۇ يۇرت خەلقى ئارىسىدا قۇرۇق سوغۇق مىزاجلىق كىشىلەر كۆپرەك. خىلىتى: قۇمۇل خەلقىنىڭ تەن ۋە روھى ئالاھىدىلىگىگە ئاساسەن ئۇلارنىڭ خىلىت تەرتىپىنى مۇنداق تىزىش مۇمكىن: سەۋدا، بەلغەم، سەپرا، قان. چىراي شەكلى: ئاقپىشماق، سەل-پەل بۇغداي ئۆڭلۈك ، ئوتتۇرا ئېگىز بوي، پېشانىسى تارراق، قوي كۆز، يۇقىرى قاپىقىنىڭقېتى چوڭ، بۇرنى ۋە ياڭاق سۆڭىكى كەڭرەك كېلىدۇ. مېڭىش-تۇرۇشى: سىلىق-سىپا ...

مىزاجى: قۇرۇق سوغۇق، قۇرۇق ئىسسىق، ھۆل سوغۇق، ھۆل ئىسسىق دېگەن تەرتىپ بويىچە تىزىش مۇمكىن. خىلىتى: خىلىت ئېتىبارىدىن تۇرپان كىشىلىرىنى سەۋدا، سەپرا، بەلغەم، قان دىگەن تەرتىپ بۇيىچە تىزىشقا بولىدۇ. چىراي شەكلى: سېرىق، ئاق پىشماق، بەستلىك كىلىدۇ، ساقال-بۇرۇتلىرى شالاڭ، بۇرۇن تۆشۈكى چوڭ بولىدۇ، ئومۇمەن كۆپىنچىسى ئەينى دەۋىردىكى تۇرپان ۋە قەدىمكى ئۇيغۇر خانلىقى ئۇيغۇرلىرىنىڭ چىراي-شەكلىگە ۋارىسلىق قىلغان. مېڭىش ...

مىزاجى: قۇرۇق سوغۇق، قۇرۇق ئىسسىق، ھۆل سوغۇق، ھۆل ئىسسىق دېگەن تەرتىپ بويىچە تىزىش مۇمكىن. خىلىتى: خىلىت ئېتىبارىدىن كورلا كىشىلىرىنى سەۋدا، سەپرا، بەلغەم، قان دىگەن تەرتىپ بۇيىچە تىزىشقا بولىدۇ. چىراي-شەكلى: سارغۇچ ئۆڭلۈك، بىشى يۇمىلاقراق، بويى ئوتتۇرا ھال، يۈزىنىڭ سۈڭىكى چوڭراق، بۇرنى قىلىنراق، يۈزى كەڭ، چاچلىرى تۈز ھەم قويۇق، كۆز قارىچۇقى قارا، قاپىقى تار ئەمما قىلىنراق، ساقال-بۇرۇتلىرى ئوتتۇرا ھال بولىد ...

مىزاجى: كېلىماتنىڭ نىسبەتەن مۆتىدىل ۋە نەملىكى، مىۋە-چىۋە ئىستىمالىنىڭ كۆپلىكى جەھەتتىن ئومۇمەن كىشىلەرنىڭ مىزاجىنى ھۆل سوغۇق، قۇرۇق سوغۇق، ھۆل ئىسسىق، قۇرۇق ئىسسىق، دىگەن تەرتىپ بويىچە تىزىشقا بولىدۇ. خىلىتى: ئاقسۇ كىشىلىرىنىڭ خىلىت ئېتىبارىدىن بەلغەم، سەۋدا، قان، سەپرا خىلىتلىق كىشىلەر دەپ بۆلۈش مۇمكىن، ئومۇمەن ئۇلارنىڭ تەن ساپاسى ، ھەركەت ئالاھىدىلىگى، پىسخىك سۈپىتىمۇ ئۈشبۇ يەكۈننى ئىسپاتلاپ تۇرىدۇ. چىرا ...