سايرام ئوغلانى 1219 - يىلى چىڭگىزخان 200 مىڭ كىشىلىك زور قوشۇن بىلەن ئوتتۇرا ئاسىيادا قاراخانىلار ۋە قاراخىتايلاردىن كېيىن باش كۆتۈرگەن 3 - چوڭ دۆلەت خارەزىم خانلىقىغا ھۇجۇم قىلدى. 1221 - يىلى بۇخارا قولدىن كەتتى. ئەڭ ئاخىرى 1224 - يىلى خارەزىم خانلىقى پۈتۈنلەي مۇنقەرز بولدى. يېڭىپايتەخت سەمەرقەند ئىككىنچى ئوغلى چاغاتاينىڭ پايتەختى، خارەزىم بوستانلىقىدىكى كونا پايتەخت ئۆرگەنچچوڭ ئوغلى جۇچىنىڭ پايتەختى قىلىپ ...

سايرام ئوغلانى ئۆگەدەي قاغان چىڭگىزخاننىڭ 3 - ئوغلى بولۇپ 1186 تۇغۇلغان. 1227 - يىلى 18- ئاۋغۇست دادىسى چىڭگىزخان تاڭغۇت يۈرىشىدە ئۆلگەندە تەختكە چىققان. 1241-يىلى 11 - دېكابىر دانا ئۆگەدەي قاغان ئۆلگەن.  «ئەگەر ئۇ يەنە بىر يىل ياشىسا ئىدى موڭغۇللار پۈتۈن ياۋروپانى تولۇق ئىگىلىگەن بولاتتى». (ياۋروپا تارىخشۇناشلىرى بىرلىككە كەلگەن قاراش : ئاتىللادىن كېيىنكى ۋەھىمىلىك زات). 1218- يىلى چىڭگىزخان (1162-1227 – ي ...

نەبىجان تۇرسۇن (تارىخ پەنلىرى دوكتورى) تۈنۈگۈنكى تال چىۋىقنى ئات قىلغان بالىلار، تۈنۈگۈنكى نەۋقىران يىگىتلەر، تۈنۈگۈنكى مۇھەببەت ئىشقى پىراقىدا كۆيۈپ، ئۆزلىرىنى گاھىدا پەرھاتتەك، گاھىدا مەجنۇندەك ھېس قىلغان، ئەمما مىللەتنىڭ ئەڭ يۈكسەك غايىلىرى يولىدا ئەڭ شېرىن ۋە ئەڭ گۈزەل خىياللارنى سۈرۈپ «كېلەچەكىمىز پارلاق بولىدۇ» دېگەن ئىشەنچ بىلەن ياشىغان بىرقاتار دوستلىرىم مانا ئەمدى ئارقىمۇ-ئارقىدىن 60 ياشلىق تەۋەللۇ ...

سايرام ئوغلانى تەھرىرلىگۈچى ئەھمەد سۇلۇق ئىلاۋە: ئۇيغۇرلار دۇنيانىڭ ھېچقانداق يېرىدىكى چوڭ-كىچىك ئۆزگىرىشلەرنى ئۆزى بىلەن بىۋاستە مۇناسىۋەتسىز دەپ قارىماسلىقى كېرەك. تۆۋەندىكى كىشىنىڭمۇ ئەسلىدە ئۇيغۇرلار بىلەن بىۋاستە مۇناسىۋىتى يوق ئىدى. ئەمما شۇ خائىننىڭ كاساپىتىدىن سوۋېت ئىتتىپاقى دۇنيادىكى دەرىجىدىن تاشقىرى چوڭ دۆلەتكە ئايلىنىپ، خىتايدا ئۆزىگە ئوخشاش بىر باندىت، مۇستەبىت ۋە قانخور ھاكىمىيەتنى بەرپا قىلى ...

شامالباغدىن ئۇچقان مۇراد قۇشى (چاتما ئەدەبىي خاتىرە) ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي يىگىرمە بىرىنجى باب: ئابدۇرەھىم ھەيت - سەنئەتكار جەڭگاھىدا مارشال چوڭ بولۇر ئادەم تەنى ئاش-نان بىلەن، ئوڭ بولۇر ئىنسان ئىشەنچ-ئىيمان بىلەن؛ گۈل بولۇر ئانا ۋەتەننىڭ ھەر ئىشى، چىنىققان بەرجەس بەدەن ئوغلان بىلەن. ("كاشغارىيە سەلكىنلەرى" 72-بەت، تەكلىماكان ئۇيغۇر نەشىرىياتى 2020-يىل، ئىستانبۇل) ئايانچلىق مۇقەددىمە تەنتەربىيەچىلەر، سەنئ ...