ئاكادېمىيە

ئۇيغۇرلار چەتئەللەردە قانچىلىك پۇت تىرەپ قالالايدۇ؟

Posted by: ئاكادېمىيە Posted date: سېنتەبىر 22, 2015 In: مىللىي مەۋجۇتلۇق

قاھار بارات 50 يىل، كۆپىمىزنىڭ ئەھۋالى شۇنداق. بىزنىڭ تىلىمىز، مەدەنىيىتىمىز ۋە ئۇيغۇرلۇقىمىز باللىرىمىزغا ئۆتكەندە يوقاپ، ئاران شۇ دىنىمىزلا ساقلىنىپ قالىدۇ. كۆچمەنلىك ئانا-يۇرتتىن ئايرىلىشلار ئەمەس بەلكى تۇغۇلۇپ ئۆسكەن بىر پۈتۈن ھايات، يۇرت-جامائەت، ئۇرۇق-تۇغقان، دوست-بۇرادەر ۋە بارلىق ئىجتىمائىي مۇناسىۋەتلىرىمىز بىلەن خوشلىشىش، ئۆزىمىزنى ھېچكىم تونۇمايدىغان يات بىر ئەلگە ئاپىرىپ تاشلاش دېمەكتۇر. بۇ خۇددى ...

ئۇيغۇر تىلىدا ئەجداد، ئەۋلات، ئۇرۇغ، تۇغقان ناملىرى

Posted by: ئاكادېمىيە Posted date: سېنتەبىر 22, 2015 In: مىللىي مەۋجۇتلۇق

ئەجداد = ئۆ زدىن بۇرۇنقى ئاتا بوۋا ئەۋلات = ئۆزدىن كىيىنكى بالا جاقا ئۇرۇغ = ئۆز بىلەن ئاتا نەسىللىك يەنى ئۇرۇغداش تۇغقان = ئۆز بىلەن ئانا نەسللىك يەنى قانداش ئۆز = دادا، بىرىنجى ئەۋلاد چوڭ دادا = ئۆزگە نېسبەتەن ئىككىنجى ئەجداد ئاتا = ئۆزگە نېسبەتەن ئۈچىنجى ئەجداد بابا = ئۆزگە نېسبەتەن تۆتىنجى ئەجداد ئەجۇم = ئۆزگە نېسبەتەن بەشىنجى ئەجداد قاڭ = ئۆزگە نېسبەتەن ئالتىنجى ئەجداد ئاغۇن = ئۆزگە نېسبەتەن يەتتىنجى ئ ...

«زامان شائىرلىرى» ھەققىدە ئويلار

Posted by: ئاكادېمىيە Posted date: سېنتەبىر 21, 2015 In: ئەدەبىيات گۈلزارى

ئەزىز ئەيسا ئەلكۈن (تۇرغۇن ئالماسنىڭ 1951- يازغان ”ستالىنغا بېغىشلاپ“ ناملىق شېئىرسىنى ئوقۇغاندىن كېيىن) تارىخنىڭ چىنلىقى ئۇنىڭ يېزىلىشى بىلەن ئەمەس، بەلكى كېيىنكىلەرنىڭ قانداق باھا بېرىشى بىلەن ئۆلچەنگىنىگە ئوخشاش ئەدەبىياتمۇ جۈملىدىن شېئىرىيەت ژىئانېرىمۇ بۇ مەنتىقىدىن مۇستەسنا ئەمەس، ئەلۋەتتە. شۇنى ئېسىمىزدە تۇتۇشىمىز كېرەككى مىللىي مەنپەئەت مەپكۈرەسىدە چىڭ تۇرالمىغان مىللەت زىيالىسىنىڭ ئۆز خەلقىگە كەلتۈر ...

چەتئەلگە چىقىپ ئوقۇش ھەققىدە سۆھبەت خاتىرىسى

Posted by: ئاكادېمىيە Posted date: سېنتەبىر 20, 2015 In: ئومۇمى, پايدىلىق ئۇچۇرلار

ئەسلەپ باقىدىغان بولساق، ئۆتكەن ئەسىرنىڭ 80-يىللىرىدىن باشلاپ ئاپتۇنۇم رايونىمىز ھەر يىلى بىر قىسىم كىشىلەرنى ھۆكۈمەت خىراجىتى بىلەن چەتئەلگە ئوقۇشقا چىقىشقا باشلىغان. بۇ كىشىلەر ئىچىدە %80كىشى مائارىپ سېستىمىسىدىن ئەۋەتىلگەن كىشىلەر بولۇپ، 1980-يىلىدىن 1996-يىلىغا قەدەر مائارىپ سېستىمىسىدىن چەتئەلگە چىققانلارنىڭ سانى 1000كىشى ئەتراپىدا بولغان. 1996-يىلىدىن ھازىرغىچە ئەۋەتىلگەنلەرنىڭ سانى 1000نەپەرگە يەتكەن ...

تۇپراق ھىدى ۋە قىسمەت دېغى

Posted by: ئاكادېمىيە Posted date: سېنتەبىر 20, 2015 In: مىللىي مەۋجۇتلۇق

چىن تۆمۈر باتۇر ئۆيىدە بارمۇ؟ چىن تۆمۈر باتۇر ئۆيىدە بارمۇ؟ ئارغىماق ئېتى ئېغىلدا بارمۇ؟ ئالغۇر بۈركۈتى قولىدا بارمۇ؟ مىسران قىلىچى قوزۇقتا بارمۇ؟ چىن مەنىدىكى ئەركەكلەرنىڭ ئازىيىپ كېتىۋاتقانلىقى بۈگۈنكى كۈندە پاكىت بولۇپ قالدى. ئەركەك دېگەن ئاتالغۇ ھەرقايسى تارىخىي دەۋرلەردە ئوخشىمىغان مەنىلەرنى ئۆزىگە يۈكلەپ كەلدى. ئىپتىدائىي جەمئىيەتتە يولۋاس ، شىر ئوۋلىغانلار باتۇر ئەركەك ئاتالغان بولسا، ئۇرۇش- نىزا ...