ئاكادېمىيە

ئەخمەتجان قاسىمى مۇستەملىكە تارىخىدىكى ئەڭ جەزبىدار ئۇيغۇر رەھبىرى (2)

Posted by: ئاكادېمىيە Posted date: ماي 20, 2020 In: داڭلىق كىشىلەر

نەبىجان تۇرسۇن (تارىخ پەنلىرى دوكتورى) ئەخمەتجان قاسىمى كىم؟ ئۇ كىمنىڭ دوستى؟ كىمنىڭ رەھبىرى؟ بۇ سوئاللارنىڭ جاۋابلىرىنى ئالدى بىلەن خىتاينىڭ كېيىنكى بۇرمىلانغان تارىخىي ھۆججەتلىرى ۋە باھالىرى ئەمەس ۋە ياكى بۈگۈنكى ئادەملەر ئەمەس، بەلكى ئەخمەتجان قاسىمىنىڭ شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىنى بىرگە قۇرۇشقا قاتنىشىپ بىرگە كۈرەش قىلغان سەپداشلىرى شۇنىڭدەك ئۇيغۇر خەلقىنىڭ ۋە ئەخمەتجان قاسىمىنڭ ئەينى ۋاقىتتىكى دۈشمەن ...

شىڭ شىسەي دەۋرىدىكى بىر پارچە قازاقچە ھۆججەت

Posted by: ئاكادېمىيە Posted date: ماي 18, 2020 In: تارىختىن تامچە

بۇ بىر پارچە قازاقچە چاقىرىقنامە تەيۋەن ھۆكۈمەت ئارخىپخانىسىدا ساقلانغان، لېكىن چاقىرىقنامىدا ھېچقانداق چېسلا يېزىلمىغان. چاقىرىقنامىدىكى ئاپرېل ئىنقىلابى دېگەن سۆزنىڭ 12-ئاپرېل ئۆزگىرىشىنى كۆزدە تۇتىدىغىنى ئېنىق. 12-ئاپرېل ئۆزگېرىشى 1933-يىلى 4-ئاينىڭ 12-كۈنى ئېلىپ بېرىلغان سىياسىي ئۆزگېرىش بولۇپ، شىڭ شىسەينىڭ ھوقۇق تارتىۋېلىشقا شارائىت ھازىرلاپ بەرگەن تارىخىي ۋەقە ئىدى. بۇ چاقىرىقنامىنى شىڭ شىسەي ھۆكۈمىتى ...

«ھەمىدىي» ۋە «بابۇرنامە» دىن «كارىز (Ka:riz)» ئاتالغۇسىنىڭ كەلىش مەنبەسى ھەققىدە پاكىتلىق چۈشەنچە

Posted by: ئاكادېمىيە Posted date: ماي 17, 2020 In: ئانا تىل

پىروفېسسور دوكتور ئابدۇرەئوپ تەكلىماكانىي ھازىرقى زامان ئۇيغۇر تىلىدا ئىشلەتىلىۋاتقان سۆزلەرنىڭ ئەتمولوگىيەسى مەزكۇر كەلىش مەنبەسى ئىزدەنىۋاتقان سۆزنىڭ قايسىدۇر بىر مىللەتنىڭ تىلىدىكى مەئلۇم سۆز-ئاتالغۇغا فونىتىك تەلەپپۇز جەھەتتىن ئوخشاپ قالغانلىقىنى چىقىش نۇقتاسى قىلغان قىياس، پەرەزلەرنى ئەمەس، بەلكى ئۆزىمىزگە تەۋە كلاسسىك ئۇيغۇر تىل-يازىقلارىدا خاتىرەلەنگەن ۋەسىقەلەردە كۆرۈلگەن خاس جۈملەلىك مىساللارى ئاسا ...

ئۇيغۇرلارنىڭ نۆۋەتتىكى رىئال ئەھۋالى ۋە يېقىن كەلگۈسى لىكسىيەسى

Posted by: ئاكادېمىيە Posted date: ماي 17, 2020 In: پائالىيەت

ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسىنىڭ ئورۇنلاشتۇرۇشىدا، پەلسەپە ۋە پىسخولوگىيە پەنلىرى تەتقىقاتچىسى دوكتور مەمتىمىن ئەلا ئەپەندى بىلەن ئۇيغۇرلارنىڭ نۆۋەتتىكى رىئال ئەھۋالى ۋە يېقىن كەلگۈسى» ھەققىدە سىنلىق سۆھبەت ئېلىپ بېرىلدى». دوكتور مەمتىمىن ئەلا ئەپەندى بۇ ۋىدىئولۇق لىكسىيەسىدە تۆۋەندىكى تېمىلارنى چۆرىدەپ ئۆزىنىڭ كۆر - قاراشلىرىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ: ئۇيغۇرلار نۆۋەتتە دۇچ كېلىۋاتقان پىسخىك مەسىلىلىرىمىزنى بىز ئۆزىمىزگە ت ...

بىر قانچە مەسىلە ھەققىدە ئۆزگىچە تەھلىل

Posted by: ئاكادېمىيە Posted date: ماي 15, 2020 In: ئومۇمى, ۋەزىيەت ئانالىزى

ئىرپان مۇزەپپەر خىتاي ۋۇخەن كورونا ۋىرۇسى ۋاپا پاجىئەسى پەيدا بولغاندىن كېيىن دۇنيا ۋەزىيىتى ھەققىدە ھەر خىل ئانالىزلار بولماقتا. دۇنيا ۋەزىيىتىدە خىتايغا پايدىسىز، ئامېرىكا باشلىق دېموكراتىك دۆلەتلەرگە پايدىلىق بولغان زۆر ئۆزگىرىشلەر بولۇشى مۇمكىن دېگەندەك ھەر خىل پەرەزلەرنى ئۇتتۇرىغا قويماقتا. بەلكىم ئۆزگىرىش بولۇشى مۇمكىن. لېكىن يىللار بۈيى قاتقان مۇزلار بىر كۈندىلا ئېرىپ كېتەلمەيدۇ. ئېرىپ كېتىش ئۈچۈن بى ...